KADINA NASIL DAVRANMALI?

Kadına nasıl davranmalı? Peygamber Efendimiz kadınlara nasıl davranırdı? İslam’da kadının yeri ve önemi…

- Bu haber 10 kez okundu.

KADINA NASIL DAVRANMALI?

İslâm’dan önceki Arap toplumunda bazı soylu aile kızları bir takım imtiyazlara sahip olsa da umumiyetle kadının durumu çok kötüydü. Her şeyden önce bitmek bilmeyen kabile savaşları neticesinde bir ganimet malı olarak telakki edilen kadınlar daima mağdur edilmekteydi. Mesela onların cariye statüsünde alınıp satılması bir tarafa, zina ve fuhuş yapmaya zorlanarak pazarlandıkları da olurdu. Ayrıca bir kadın kocası öldüğünde hiçbir güvencesi yoktu. Kocası ölen kadın, babasının evine sığınmadan önce kocanın erkek kardeşi tarafından yakalandığında onun olurdu. Erkekler istedikleri sayıda kadınla evlenebilirlerdi. Aynı zamanda kadın her hangi bir yolla mirasçı da olamıyordu.

Kadınların böylesine istismar edildiği bir toplumda kız çocuğuna sahip olmak tahammül edilebilir bir durum değildi. Dolayısıyla bir utanç vesilesi addedilen yeni doğmuş kız çocukları, zaman zaman ailelerince diri diri toprağa gömülürlerdi.

Hâsılı İslâm öncesi Arap toplumunda kadın, umumiyetle cinsî yönden istismar edilmiş, sosyal ve iktisadi bakımdan sahip olması gereken haklardan mahrum bırakılmıştı.

İslâm’ın gelmesiyle birlikte kadının konumunda önemli değişiklikler olmuştur. Dinimiz, zina ve fuhuş için önleyici tedbirler alması yanında, her Müslümanın kanının, malının, namusunun mukaddes ve dokunulmaz olduğunu ilan ederek öncelikle kadınlara sâhip çıkmıştır. Artık kadın iffetsizliğe zorlanmayacak hatta onun iffetine gölge düşürücü sözler bile söylenmeyecekti. (en-Nur 24/23, 33)

DİNİMİZDE KADIN ERKEK EŞİT Mİ?

Kız çocuklarının hor ve hakir görülmesi, hele hele diri diri toprağa gömülmesi kesinlikle yasaklanmıştır. (el-En’âm 6/151; en-Nahl 16/59; et-Tekvîr 81/8) Yeni dinin ölçülerine göre, insan olarak yaratılıp bir takım hak ve sorumluluklarla muhatap kılınmaları bakımından kadın ile erkek arasında bir ayırım yoktur. İnsan yegâne üstünlüğü, Allah’a olan kulluk şuuru ile elde eder. Bu husustaki bazı âyet-i kerîmelerde şöyle buyrulmaktadır:

“Ey insanlar! Doğrusu biz sizi bir kadınla bir erkekten yarattık. Birbirinizle tanışmanız için sizleri kavim ve kabilelere ayırdık. Muhakkak ki Allah katında en değerli olanınız O’ndan en çok ittika edeninizdir…” (el-Hucurât 49/13)

“…Ben, erkek olsun kadın olsun -ki hepiniz birbirinizdensiniz- içinizden gayret gösteren hiçbir kimsenin emeğini boşa çıkarmayacağım…” (Al-i İmrân 3/195)

“Erkek veya kadın, mü’min olarak kim sâlih amel işlerse ona mutlaka güzel bir hayat yaşatırız. Mükâfatlarını elbette yapmakta olduklarının en güzeli ile veririz.” (en-Nahl 16/97)

KADIN VE ERKEKLERİN ÖZELLİKLERİ

Kadın ve erkek Allah’ın kulu olmaları bakımından eşit statüde bulunmakla birlikte fizyolojik ve psikolojik olarak her birinin kendine has özellikleri vardır. Hayatın düzeni ve fıtrat gereği olan bu durum kadınla erkeğe, birbirlerine üstünlük taslama hakkı vermez. Zira âyet-i kerîmede şöyle buyrulur:

“Allah’ın sizi birbirinizden üstün kıldığı şeyleri hasretle arzu etmeyin. Erkeklerin de kazandıklarından nasipleri vardır. Kadınların da kazandıklarından nasipleri vardır. Allah’tan lütfunu isteyin. Şüphesiz Allah her şeyi bilmektedir. “ (en-Nisâ 4/32)

Dolayısıyla kadın ile erkeğin hayat yolculuğunda birbirlerinin rakibi değil de yardımcısı olduğu unutulmamalıdır. Nitekim Kur’ân-ı Kerîm’de bir taraftan “Kadınlar sizin siz de kadınların elbisesisiniz.” (el-Bakara 2/187) buyrulurken diğer taraftan söz konusu durum Allah’ın varlığının delilleri olarak şöyle ifade edilmektedir:

“Kaynaşmanız için size kendi cinsinizden eşler yaratıp aranızda sevgi ve merhamet peyda etmesi O’nun varlığının delillerindendir. Doğrusu bunda iyi düşünen kimseler için dersler vardır.” (er-Rûm 30/21)

Öte yandan Kur’ân-ı Kerîm kadını anne olarak ele almış, Allah’a kulluğun ardından ana babaya iyilikte bulunmanın lüzumu üzerinde durmuş, bilhassa yaşlılıklarında onlara “öf” bile demenin doğru olmayacağını ifade etmiştir. (el-İsrâ 17/23)

Kur’ân-ı Kerîm’in kadına bakışıyla Peygamberimiz’in söz ve uygulamaları tabii olarak aynı minval üzeredir. Efendimiz büyük bir iltifat olarak onlar hakkında:

“Cennet anaların ayakları altındadır.” (Suyûtî, el-Câmiu’s-sağîr, I, 125)[1] buyurmuştur.

Efendimiz’in bu yaklaşımıyla kadınlar onun şahsında, kendilerine şefkat ve merhamet eden, eşleriyle anlaşmazlıklarında ara buluculuk yapan, haklarını koruyan, erkeklere hanımlarına iyi davranmalarını öğütleyen ve yaşayışıyla da buna örnek olan bir dost ve hâmi bulmuşlardır.

Nebiyy-i Muhterem, horlanan, aşağılanan hatta zaman zaman dövülen kadınları adeta yetimler gibi telakki etmiş ve şöyle buyurmuştur:

“Allahım! İki zayıf kimsenin, yetimle kadının hakkını zayi etmekten herkesi şiddetle sakındırıyorum.” (İbn-i Mâce, Edeb, 6)

İman dâiresine girerek İslâm ahlakıyla mücehhez olan her insan, kadınlara, bilhassa kendi hanımına karşı nezih davranışlar sergilemelidir. Fahr-i Kâinât, ümmetin erkeklerine şu tavsiyede bulunmaktadır:

“Mü’minlerin îmân bakımından en mükemmeli, ahlâkı en iyi olanıdır. Sizin en hayırlınız, kadınlarına karşı hayırlı olanlardır.” (Tirmizî, Radâ, 11)

Hz. Peygamber bu ölçüyü bir başka hadîs-i şerîfinde şöyle dile getirmektedir:

“Hayırlınız, aile fertlerine hayırlı olandır. Ailesine en hayırlı olanınız ise benim.” (Tirmizî, Menâkıb, 63; İbn-i Mâce, Nikâh, 50)

Peygamberimiz hanımlarını döven erkekleri de muhtelif şekillerde uyarmış ve bunlara karşı daima memnuniyetsizliğini ifade etmiştir. Bir keresinde kocaları tarafından dövülen bazı kadınlar, onları şikâyet etmek üzere Hz. Peygamber’in evine gelmişlerdir. Bunun üzerine Resûl-i Ekrem:

“– Kadınlarınızı döven o kimseler, sizin hayırlınız değildir.” buyurmuştur. (Ebû Dâvûd, Nikâh 42; İbn-i Mâce, Nikâh, 51)

Yine Resûlullah bir gün hutbe okurken erkeklere şöyle seslenmiştir:

“– Sizden biriniz hanımını köleyi döver gibi dövmeye kalkışıyor. Muhtemelen o akşam, onunla aynı yatakta yatacaktır.”(Müslim, Cennet, 49)

Bir başka hadis-i şerifte de Resûlullah şöyle buyurmuştur:

“Bir mü’min hanımına buğzetmesin. Onun bir huyunu beğenmezse, bir başka huyunu beğenir.” (Müslim, Radâ`, 61)

Kadın erkek her insanın başarılı veya başarısız olduğu yahut yanılarak hata yaptığı anlar olabilir. İşin böyle olması kaçınılmazdır. İnsanları, imkânlarına ve kabiliyetlerine göre değerlendirmek, meseleleri konuşarak rıfk ve mülayemetle çözmek gerekir. Bu, Hz. Peygamber’in metodudur. Nitekim o, kadınlara karşı Câhiliye kabalığından kalma alışkanlıklarını devam ettiren bazı kimselere şöyle seslenmiştir:

“…Kadınlara iyi davranmanızı tavsiye ediyorum. Zira kadın kısmı kaburga kemiğinden yaratılmıştır. Kaburga kemiğinin en eğri yeri üst tarafıdır. Eğri kemiği doğrultmaya kalkarsan kırarsın. Kendi hâline bırakırsan, yine eğri kalır. Öyleyse kadınlar hakkındaki tavsiyemi tutunuz.” (Buhârî, Enbiyâ 1; Müslim, Radâ’ 60)

Bir başka rivayette:

“Kadın kaburga kemiği gibidir. Onu doğrultmaya kalkarsan kırarsın. Eğer ondan faydalanmak istersen bu hâliyle de faydalanabilirsin.” buyrulmuştur. (Buhârî, Nikâh 79; Müslim, Radâ` 65)

ERKEKLER EŞİYLE NASIL GEÇİNEBİLİR?

Efendimiz bu hadisleriyle bize kadının yaratılışına dair biyolojik bilgi vermek istememiştir. Bize kadınla nasıl geçinmek gerektiğini temsilî yolla anlatmıştır.

Bazı âlimler hadîs-i şerîfteki: “Kaburga kemiğinin en eğri yeri üst tarafıdır.” ifadesini, kadının en problemli tarafı dilidir, şeklinde yorumlamışlardır. (İbn-i Hacer, Fethu’l-Bârî, IX, 253) Kadının cehenneme dili yüzünden gireceğini belirten şu hadîs-i şerîf bu yorumu desteklemektedir:

“Siz çok lânet eder ve kocanızın iyiliklerini görmezden gelirsiniz.” (Buhârî, Hayız, 6)

Lânet ve iyiliği inkâr dille yapılır. Kocasının maddî durumunu düşünmeden konu komşuda gördüğünü kendi evinde de isteyen, dediği olmazsa hırçınlaşan, aile sırlarını olur olmaz kimselere açan, sağda solda dedi kodu yapan kadın, bütün bu kötü davranışlarını diliyle gerçekleştirir.

SALİHA KADININ FAZİLETİ

Diğer taraftan Efendimiz İslâm ahlâkını özümsemiş, nitelikli bir hanımın erkekler için bulunmaz bir nimet olduğunu şöyle belirtmiştir:

“Dünya geçici bir faydadan ibarettir. Onun fayda sağlayan en hayırlı varlığı sâliha kadındır.” (Müslim, Radâ`, 64)

Bu hâli Resûl-i Ekrem Efendimiz bir başka hadisinde ne güzel anlatır:

“İnsanı mutlu eden üç şey vardır: Sâliha kadın, iyi bir ev, iyi bir binek. İnsanı mutsuz eden üç şey ise kötü bir kadın, kötü bir ev ve kötü bir binektir.” (İbn-i Hanbel, I, 168)

PEYGAMBERİMİZ KADINLARI UYARIR MIYDI?

Bununla birlikte Peygamberimiz’in, duyduğu ve gördüğü bazı olumsuz tavırlar sebebiyle kadınları zaman zaman şiddetli bir üslubla uyardığı da olmuştur. Câbir anlatıyor:

Resûlullah ile birlikte bayram namazına katıldım. Efendimiz hutbeden önce, ezansız ve kâmetsiz namaza başladı. Sonra Bilâl’e dayanarak kalktı. Allah’tan korkmayı ve O’na itâati emretti. İnsanlara vaaz edip (ölümü, âhireti, cenneti, cehennemi) hatırlattı. Sonra kadınlar bölümüne geçti. Onlara da aynı şekilde vaaz etti, hatırlatmalarda bulundu ve:

“– Allah için tasadduk edin, zira sizin ekseriyetiniz cehennem odunusunuz!” buyurdu.

Yanakları kararmış itibarlı kadınlardan biri kalkarak:

 Niçin ey Allah’ın Resûlü? (niye cehennem odunlarıyız?) dedi. Resûlullah ise şöyle buyurdu:

– Zira siz kadınlar çok şikâyette bulunuyor, kocalarınıza nankörlük ediyorsunuz.”

Bunun üzerine kadınlar zînet eşyalarından tasadduk etmeye başladılar. (Müslim, Îdeyn, 4)

Hz. Peygamber’in kadınlara merhamet ve şefkatle muamelesinin, sahabiler üzerindeki tesirine de değinmek gerekir. Abdullah bin Ömer der ki:

“Biz Resûlullah zamanında hakkımızda bir vahiy gelir korkusuyla hanımlarımıza istediğimiz gibi davranmaktan sakınırdık. Allah Resûlü vefat edince istediğimiz gibi konuşup davranmaya başladık.” (Buhârî, Nikâh, 80)

PEYGAMBERİMİZ KADINLARA DERS VERDİ Mİ?

İnsanları Hakk’a davetle emrolunan Efendimiz İslâm’ı kabul eden herkese, kadın erkek ayırımı yapmaksızın dinin ahkâmını öğretmeye çalışmıştır. Umûmî vaazları dışında zaman zaman kadınlara has vaazları da olmuştur. Yukarıda kaydedilen hadiste kadınların sadakaya teşvik edilmesi Efendimiz’in bu vaazlarından birinde vuku bulmuştur. Allah Resûlü’nün sohbetlerinden genelde erkeklerin istifade ettiğini düşünen bazı kadınların, Efendimiz’den özel sohbet talebinde bulunduklarını görmekteyiz. Ebû Sâid el-Hudrî’nin naklettiğine göre bir kadın Resûlullah’a geldi ve:

– Ey Allah’ın Resûlü! Senin sözlerinden hep erkekler istifade ediyor. Biz kadınlara da bir gün ayırsan, o gün toplansak ve Allah’ın sana öğrettiklerinden bize de öğretsen! dedi. Hz. Peygamber:

“– Peki, şu gün şurada toplanınız!” buyurdu.

Kadınlar toplandılar. Nebî de gidip Allah’ın kendisine bildirdiklerinden onlara öğretti. (Buhârî, İ’tisam 9; Müslim, Birr, 152)

Hanım sahâbîler bir taraftan Hz. Peygamber’in vaazları ve konuşmaları yoluyla İslâm’ın ahkâmını öğrenmeye çalışırken diğer taraftan karşılaştıkları problemlerin çözümü ve akıllarına gelen soruların cevabını alabilmek için Resûlullah’a başvurma imkânına da sahiptiler. Efendimiz de bunlara değer verir ve sorularına mukabelede bulunur, problemleriyle ilgilenirdi. (Müslim, Fedâil 76; Ebû Dâvûd, Edeb 12)

KADIN SAHABİNİN CESARETİ

Sahabi kadınlarından bazısı en mahrem sayılacak konularda bile Hz. Peygamber’e soru sormaktan çekinmezdi. Enes bin Mâlik’in annesi Ümmü Süleym, Resûlullah’a kadınların ihtilam olduklarında gusletmelerinin gerekip gerekmediğini sormuştur. (Buhârî, İlim, 50) Esmâ bint-i Şekel adındaki bir kadın sahabi de Hz. Peygamber’e gelerek hayızdan temizlendikten sonra nasıl yıkanılacağını sormuştur. Esma’nın cesaretine hayran kalan Hz. Aişe:

“Ensar kadınları ne iyi kadınlardır. Dinlerini öğrenmek hususunda onlara hayâ mani olmuyor” demiştir. (Müslim, Hayız, 61)

Ümmü Ümâre anlatıyor:

– Ya Resûlallah her şeyi erkekler için görüyorum, hiçbir şekilde kadınlardan bahsedildiğini görmüyorum, dedim.

Bunun üzerine şu âyet nazil oldu:

“Şüphe yok ki erkek ve kadın Müslümanlar, erkek ve kadın mü’minler, itaat eden erkekler ve kadınlar; doğru sözlü erkekler ve kadınlar, sabırlı erkekler ve kadınlar, gönülden bağlanan erkekler ve kadınlar, sadaka veren erkekler ve kadınlar, oruç tutan erkekler ve kadınlar, iffetlerini koruyan erkekler ve kadınlar, Allah’ı çokca zikreden erkekler ve kadınlar, işte Allah bunların hepsine mağfiret ve büyük ecir hazırlamıştır.”(Ahzab, 33/35) (Tirmizi, Tefsir, 33/14)

Başta ümmühatü’l-mü’minînden bazı hanımlar olmak üzere birçok kadın sahâbî Peygamberimiz’in hadislerini öğrenip nakletme konusunda temayüz etmişlerdir.[2] Öyle ki Hz. Aişe annemiz en çok hadis rivayet eden (müksirûn) yedi sahâbîden biridir. (Irâkî, s. 350) Ayrıca o, fıkıh, şiir, nesep ve tıp ilimlerinde de uzmandır. (İbn Hacer, el-İsâbe, IV, 360)

ASR-I SAADETTE KADINLAR OKUMA-YAZMA BİLİR MİYDİ?

Cahiliye döneminde okuryazar oranı pek yüksek olmamasına rağmen bazı hanım sahabilerin okuma yazma bildiklerini görüyoruz. Mesela okuma yazma bilen Şifâ bint-i Abdillah’ın, Efendimiz’in tavsiyeleriyle hanımı Hafsa’ya okuma yazma ve diğer bazı şeyleri öğrettiği nakledilmektedir. (Ebû Dâvûd, Tıb, 18; Kettânî, I, 49, 50)

KADINLAR CAMİ VEYA MESCİDE GİDEBİLİR Mİ?

Peygamberimiz döneminde kadınların gerek eğitiminde gerekse dini hayatlarında mescidlerin önemli bir yeri vardır. Nitekim Mescid-i Nebevî’de Efendimiz’in tavsiyesi üzerine sadece kadınların girip çıkacakları bir kapı ayrılmış, (Ebû Dâvûd, Salât, 17, 53) erkeklere, kadınların gece veya gündüz mescide gitmelerine engel olmamaları emredilmiştir. İlgili hadislerden bir kısmı şöyledir:

“Biriniz hanımı mescide gitmek için izin isterse ona mani olmasın.” (Müslim, Salât, 134, 135)

“Kadınların geceleyin mescide gitmelerine engel olmayın.” (Müslim, Salât, 138)

“Allah’ın hanım kullarını mescidden men etmeyiniz.” (Müslim, Salât, 136)

Prensip olarak Asr-ı Saadet’te kadınların mescide gitmeleri uygun görülmekle birlikte, onların mescide girip çıkarken fitneye ve münasebetsiz davranışlara sebep olmamalarına dikkat çekilmiştir. Bundan dolayı Hz. Peygamber, mescide giden kadınların koku sürmemelerini istemiştir. (Müslim, Salât, 141-145) Nitekim Resûlullah vefat ettikten sonra mescide giden bazı kadınların uygun olmayan hal ve tavırlarını gören Hz. Aişe annemiz:

– Eğer Resûlullah kadınların şimdiki yaptıklarını görseydi onları Benî İsrâil kadınlarının men edildikleri gibi mutlaka mescide gitmekten men ederdi, demiştir. (Müslim, Salât, 144)

KADINLARIN KILDIKLARI EN FAZİLETLİ NAMAZ

Böylece Hz. Peygamber’in “Kadınların namazlarının en hayırlısı evlerinde kıldıklarıdır” (İbn-i Hanbel, VI, 301) mealindeki hadislerinin, camiye gidip gelirken uygunsuz davranışlardan sakınılmasının gereğine vurgu yapmak için buyrulduğu anlaşılmaktadır.

PEYGAMBERİMİZİN KADINLARA TAVSİYELERİ

Ayrıca erkekler ve kadınların biyolojik ve ruhî farklılıklarını göz önünde bulunduran Resûlullâh kadınlara evleriyle meşgul olmalarını tavsiye etmiştir. Meselâ bir hadislerinde:

“Sizlere evlerinizi tavsiye ederim, çünkü sizin cihadınız evinizdedir” buyurmuştur. (İbn-i Hanbel, VI, 68) Yine Allah Resûlü “…Kadın, kocasının evinde çobandır ve güttüklerinden sorumludur…” (Buhârî, Vesâyâ, 9; Müslim, İmâre, 20) buyurarak kadının evinin işlerini iyi bilmesi gerektiğine dikkat çekmiştir.

AİLE İÇİ İŞ BÖLÜMÜ

Aile içi iş bölümü yaparken Peygamberimiz’in, kızı Hz. Fâtıma’ya ev işlerini, damadı Hz. Ali’ye de harici işleri tavsiye ettiğini görüyoruz. (Kâsânî, Bedâî’, IV, 24)

PEYGAMBERİMİZ DÖNEMİNDE KADINLAR DIŞARIDA ÇALIŞIR MIYDI?

Kadınlara ev işleri uygun görülmekle birlikte Asr-ı Saadet’te bazı kadınların hâricî işlerle de uğraştıklarını müşahade etmekteyiz. Kayle bint-i Ümmi Enmâr isimli hanım sahâbi anlatıyor:

Bir Umre esnasında Merve’de Peygamber Efendimiz’e:

– Ey Allah’ın Resûlü! Ben alış veriş yapan bir kadınım. Bir şey satın almak istediğimde, düşündüğümden az bir ücret veriyorum. Daha sonra normal ücretine yükseltiyorum. Bir şey satmak istediğim zaman da onun normal ücretinden fazla talep ediyorum. Daha sonra normal değerine indiriyorum, dedim.

Bunun üzerine Resûlullah şöyle buyurdu:

“– Ey Kayle böyle yapma! Bir şey satın almak istediğinde onun normal ücretini teklif et. Ya alırsın ya alamazsın. Bir şey satmak istediğin zaman da yine malın normal ücretini iste. Ya satarsın ya da satamazsın.” (İbn-i Mâce, Ticâret, 29)

Peygamberimiz zamanında Havle el-Attâre diye meşhur Havle bint-i Tüveyt de Medîne’de ıtr (güzel koku) satan bir hanım sahâbî olarak bilinmektedir. (İbn Hacer, el-İsâbe, IV, 278)

Hz. Ebûbekir’in kızı Esmâ hanımın, ev işleriyle birlikte kocasının atının bakımı ve bahçelerinden toplanan mahsulun taşınmasıyla meşgul olması da bir başka örnektir. (Buhârî, Nikâh, 107)

Semra bint-i Nüheyk adındaki kadın sahâbinin ise çarşı pazar dolaşarak elindeki kırbaç ile insanları iyiliğe sevk edip kötülükten sakındırdığı, bir nevi zabıta memurluğu yaptığı nakledilmektedir. (Heysemî, IX, 264) Okuma yazma bilen Şifa bint-i Abdillah’ın da benzer bir vazifeyle Hz. Ömer’in hilafeti zamanında Medine çarşılarından birisinde görevlendirildiği anlaşılmaktadır. (İbn Hacer, el-İsâbe, IV, 341)

KADINLAR ASKERLİK YAPABİLİR Mİ?

Asr-ı Saadet’te içtimâi hayatın bir parçası olan gazvelere gelince; bu savaşlarda muharip sınıfı daima erkekler oluşturmuştur. Yani savaşa katılmak kadınların aslî görevi değildir. Nitekim bir keresinde Hz. Âişe harbe iştirak etmek için izin istemiş, Peygamber Efendimiz ise:

“–Sizin cihadınız hacdır” buyurarak (Buhârî, Cihâd, 62) eşinin harbe iştirak etme talebine olumsuz cevap vermiştir.

Bununla birlikte, kadınların Hz. Peygamber döneminde harbe, şartlar gereği daha çok geri hizmette, bazen de fiilen iştirak ettiklerini görüyoruz. Enes bin Malik’in naklettiğine göre Ümmü Süleym, Hz. Peygamber’e savaşa katılmak istediğini belirtince Resûlullah ona cihadın kadınlara farz kılınmadığını ifade etti. Ümmü Süleym, yaralıları tedavi edebileceğini, göz ağrılarına ilâç yapabileceğini, mücahidlere su taşıyabileceğini söyledi. Bunun üzerine Hz. Peygamber:

“– O hâlde gazaya çıkmanız ne güzel olur” buyurdu. (Heysemî, V, 324)

Bazı kadın sahâbîler Allah Resûlü’nün bu iznine binaen savaşlarda yaralıları tedavi etmişler, yırtık ve sökükleri dikmişler, su taşımışlar, yemek yapmışlar hatta bizzat savaşa girip çarpışmışlardır. (Buhârî, Cihâd, 65-68; İbn-i Sa’d, VIII, 425; İbn-i Mâce, Cihâd, 37; İbn-i Hacer, el-İsâbe, IV, 396) Ümmü Umâre, Uhud savaşına katılarak oku ve yayı ile düşmanla çarpışanlardan biridir. Savaştan sonra Medine’ye dönen Hz. Peygamber:

“– Harp esnasında sağıma soluma döndükçe hep Ümmü Umâre’nin yanı başımda çarpıştığını görüyordum” demiştir. (İbn-i Hacer, el-İsâbe, IV, 479)

KADININ MEHİR HAKKI

Bütün bu rivayetler Hz. Peygamber’in, Câhiliye’de değer verilmeyen kadını toplumdaki esas konumuna yükselttiğini göstermektedir. Hattâ Müslüman kadınlar, haklarını elde etmek için zaman zaman adabı veçhile devletin ileri gelenleriyle bile tartışmışlardır. Resûlullah’ın vefatından hemen sonra geçen şu hadise bu durumu açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

Mesrûk anlatıyor:

Ömer bin Hattâb, Resûlullah’ın minberine çıkarak:

– Mehrin 400 dirhemin üzerinde olduğunu hiç bilmiyorum, dedikten sonra minberden indi. Kureyş’ten bir kadın Hz. Ömer’e itiraz ederek:

– Ey mü’minlerin emiri 400 dirhemden fazla mehir vermeyi insanlara yasakladın mı? deyince, Hz. Ömer:

– Evet, dedi. Bunun üzerine kadın:

– Allah’ın Kur’ân-ı Kerîm’de: “Siz onlardan birine yüklerle mehir vermiş olsanız bile, verdiğinizden bir şey almayın…” (en-Nisâ 4/20) buyurduğunu duymadın mı? dedi. Hz. Ömer:

– Allah’ım beni bağışla bütün insanlar Ömer’den daha bilgili, dedikten sonra tekrar minbere çıkarak şunları söyledi:

– Ey insanlar! Ben size 400 dirhemin üzerinde mehri yasaklamıştım. Kim ne kadar isterse malından o kadar mehir versin. (İbn-i Hacer, Metâlib, II, 4, 5)

Hadislerde, kadınların zarurî ihtiyaçlarını temin için çarşı-pazara çıkmalarına cevaz verilmekle birlikte, dışarı çıkarken nasıl giyinecekleri ve yürürken nelere dikkat edecekleri konusunda bir takım düzenleyici hükümler getirilmiştir. Nitekim Efendimiz bir hadîs-i şeriflerinde:

“Ailesinden başkaları (mahremi olmayanlar) arasında süslenip salınarak yürüyen kadının misali kıyâmet günündeki karanlığın misalidir. Onun için aydınlık yoktur.” (Tirmizî, Radâ’, 13) buyurmuş, kadınların süslenerek yabancı erkeklerin dikkatini çekecek biçimde davranmalarının doğru olmadığını bildirmiştir.

[1] Benzer bir hadîs-i şerîf ise şöyledir: Câhime isimli sahâbî Peygamberimize gelerek,

− Yâ Resûlallah savaşa katılmak istiyorum. Bunu seninle istişare etmeye geldim der. Resûlullah ona:

“− Annen sağ mıdır?” diye sorar. O da:

− Evet der. Efendimiz:

“− O halde annene hizmet et, çünkü cennet onun ayakları altındadır” buyurur. (Nesâî, Cihâd, 6; Ahmed, III, 429)

[2] Hadis rivayetinde Hz. Aişe haricinde en meşhur hanım sahâbîlerden bir kısmı şunlardır: Hz. Fâtıma, Ümmü Seleme, Ümmü Habîbe, Esmâ bint-i Ebî Bekir, Sevde bint-i Zem‘a, Zeyneb bint-i Cahş, Ümmü Haram, Fâtıma bint-i Kays, Ümmü Ferve, Safiyye bint-i Abdilmuttalib. (Tayyib Okiç, İslâmiyette Kadın öğretimi, s. 24)

Kaynak: Üsve-i Hasene 2, Erkam Yayınları

Kaynak: İslam ve İhsan

Anahtar Kelimeler:
KadınDavranış

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol